Enkel glas condens: waarom uw ramen beslaan en wat echt helpt

De temperaturen dalen elke nacht steeds meer en u heeft net uw warme bed verlaten om ’s ochtends de gordijnen te openen in uw monumentale woning. De kou komt u meteen tegemoet en u ziet de druppels langs de ruit naar beneden lopen. Condens op enkel glas is in de donkere maanden bijna onvermijdelijk. Op deze pagina leest u waarom het ontstaat, wat tijdelijk helpt en wat het probleem structureel oplost, zonder dat het pand zijn karakter verliest.

Hoe ontstaat condens op ramen met enkel glas?

Lucht bevat altijd waterdamp. Hoe warmer de lucht, hoe meer vocht die kan vasthouden. Koelt warme, vochtige binnenlucht af tegen een koud oppervlak, dan slaat het vocht neer als een waas van kleine druppels. De temperatuur waarbij dat gebeurt, heet het dauwpunt.

Bij condens op ramen met enkel glas is de ruit het koudste oppervlak in de kamer. Een glasblad van een paar millimeter houdt nauwelijks warmte tegen. De binnenkant van de ruit zit daardoor veel dichter bij de buitentemperatuur dan bij de kamertemperatuur. Op koude dagen zakt ze onder het dauwpunt.

Waarom condens op de binnenkant van het raam vooral in de winter optreedt

Twee dingen komen samen wanneer u in de koude maanden condens bij uw ramen vindt. Het verschil tussen binnen en buiten is dan het grootst en de ruit dus het koudst. Tegelijk stijgt de luchtvochtigheid binnen: er wordt gestookt, gekookt, gedoucht en vaker was binnen gedroogd, terwijl de ramen dicht blijven. Condens op ramen in de winter is daarom geen teken van slecht onderhoud. Het is natuurkunde.

Condens aan de buitenkant van de ruit is iets anders. Die ziet u soms op heldere ochtenden bij goed isolerend glas: het buitenste glasblad krijgt weinig warmte uit de kamer mee en koelt ’s nachts sterk af. Deze condens trekt weg zodra de zon erop staat en veroorzaakt geen schade.

De gevolgen van condens op enkel glas

Water loopt naar het laagste punt. Dit zijn de onderdorpel en de onderkant van de roeden, de dunne latjes die het raam in ruitjes verdelen. Daar blijft het hout het langst nat en begint houtrot, vaak onder de verf die er van buiten nog goed uitziet. Op de vensterbank en de muur rond het raam ontstaat schimmel en de verf bladdert af. Ook voelt het raam koud: afgekoelde lucht zakt langs de ruit naar beneden en voelt als tocht.

In een monument weegt dit zwaarder. Originele kozijnen zijn kostbaar en niet zomaar te vervangen. Wat verloren gaat, is historisch materiaal.

Condens op enkel glas voorkomen: wat kunt u zelf doen?

Met een paar vaste gewoontes kunt u condens op enkel glas beperken:

• Ventileer elke dag, ook als het vriest, en houd ventilatieroosters open.
• Zet de afzuigkap aan tijdens het koken en ventileer de badkamer na het douchen.
• Droog de was buiten of in een droger met afvoer naar buiten.
• Houd de binnentemperatuur zo constant mogelijk.
• Sluit zware gordijnen niet strak tegen de ruit, want de lucht erachter koelt extra af.
• Neem ’s ochtends water op de ruiten en vensterbank direct weg, zodat het niet in het hout trekt.

Deze maatregelen verminderen condens, maar nemen de oorzaak niet weg. Zolang het glas koud blijft, komt de condens elke koude ochtend terug.

Stadhuis Groningen

Koudebrug bij ramen oplossen

Een koudebrug is een plek in de gevel waar warmte veel makkelijker naar buiten gaat dan eromheen. Het binnenoppervlak is daar kouder, dus vocht slaat er het eerst neer. In een oud pand is het raam met enkel glas vaak de grootste koudebrug van de gevel.

Wie deze koudebrug bij ramen wil oplossen, moet het koudste vlak warmer maken: het enkel glas vervangen door isolerend glas. Kijk daarbij ook naar de aansluiting van het kozijn op de muur en naar de latei, de balk of boog boven het raam. Maakt u de ruit veel warmer dan alles eromheen, dan zoekt het vocht de volgende koude plek, zoals de dagkant of een hoek van de kamer. Glas, kozijn, muur en ventilatie horen bij elkaar te passen.

Structurele oplossing: enkel glas vervangen door dun isolatieglas

Isolerend glas bestaat uit twee glasbladen met daartussen een spouw met edelgas. Het binnenste glasblad krijgt zijn warmte uit de kamer en blijft veel warmer dan enkel glas. Daardoor neemt condens aan de binnenkant sterk af.

Toch is beter isolerend glas installeren niet altijd een kant-en-klare oplossing. In een monument stuit standaard dubbel glas op twee bezwaren. Het is te dik en te zwaar voor slanke historische kozijnen en ondiepe sponningen, de uitsparingen waarin het glas rust. En het vlakke, strak spiegelende glas verandert het beeld van de gevel.

Monuglas® is extra dun isolerend dubbel glas, speciaal ontwikkeld voor deze situatie. De samenstellingen beginnen bij 8 mm en zijn licht van gewicht, zodat het glas vaak in de bestaande kozijnen past. Is de sponning te ondiep, dan kan die meestal worden uitgefreesd. Bij Kasteel Doenrade gingen de sponningen zo van 10 à 12 mm naar minimaal 15 mm.

Monuglas® heeft een Ug-waarde van 3,6 tot 1,1 W/m²K, tegenover ongeveer 5,8 W/m²K voor enkel glas. De Ug-waarde geeft aan hoeveel warmte er door het glas verloren gaat: hoe lager, hoe beter het isoleert. Een zo laag mogelijke waarde is niet het doel; het glas moet passen bij de muur, het kozijn en het gebruik van het gebouw. Meer hierover leest u in ons artikel over de isolatiewaarde van glas.

Het authentieke aanzicht behouden: Historic, Classic of Modern

Condens aanpakken hoeft het gevelbeeld niet te veranderen. Er zijn drie uitstralingen:

• Monuglas® Historic: getrokken glas met een sterk golvende vertekening, passend bij panden van vóór circa 1930.
• Monuglas® Classic: een lichte welving en zachte lichtreflectie, voor de periode van circa 1930 tot 1960.
• Monuglas® Modern: vlak glas zonder vertekening, voor gebouwen vanaf circa 1960.

Bij het Stadhuis Groningen koos de gemeente voor een mix van Monuglas® Historic en Monuglas® Historic ECO, waarmee het klassieke gevelaanzicht aan de Grote Markt intact bleef.

Stadhuis Groningen

Subsidie bij het vervangen van enkel glas

Monumenteigenaren kunnen via de ISDE subsidie krijgen voor isolerend glas. Voor monumenten geldt een versoepelde isolatie-eis, waardoor ook dun monumentenglas in aanmerking kan komen. Bedragen en voorwaarden leest u in ons artikel over ISDE-subsidie voor glas.

Advies over condens en dun isolatieglas

Of de condens verdwijnt, hangt niet alleen af van het glas. Het begint met een paar vragen. Hoe groot zijn de ruiten? Welk glas zit er nu in en welk beeld moet behouden blijven? Hoeveel ruimte biedt de sponning? En hoe zijn muur, dak en ventilatie geregeld? De antwoorden bepalen welke dikte, uitstraling en isolatiewaarde bij het pand passen.

Die afweging maakt u het liefst voordat er een keuze ligt, samen met de architect of glaszetter. Een glasmonster of een proefplaatsing van één ruit laat zien hoe het glas er in het gebouw zelf uitziet. Monuglas denkt daarin graag mee. Het glas is leverbaar vanaf 10 werkdagen. Met de spoedlevering kan dat al vanaf 24 uur.

Veelgestelde vragen

Is condens op enkel glas normaal?

Ja, in de winter is dat bijna onvermijdelijk. Een lichte waas die in de ochtend verdwijnt, is geen probleem. Water dat dagelijks op de vensterbank staat, is een signaal om actie te nemen.

Hoe krijg ik condens van de binnenkant van mijn ramen weg?

Neem het water direct weg en ventileer de ruimte. Blijvend verdwijnt de condens pas als de binnenkant van het glas warmer wordt, door enkel glas te vervangen door isolerend glas.

Helpt een ontvochtiger tegen condens op enkel glas?

Een ontvochtiger haalt vocht uit de lucht, waardoor er in die ruimte minder condens ontstaat. Het glas blijft wel even koud. Het apparaat werkt alleen zolang het draait en vervangt ventilatie niet.

Waarom heb ik condens op de binnenkant van mijn raam in de winter, maar niet in de zomer?

In de winter is het glas veel kouder en de binnenlucht vochtiger. In de zomer is de ruit bijna even warm als de kamer, zodat de lucht er niet onder het dauwpunt afkoelt.

Heb ik met dun dubbel glas nog condens op mijn ramen?

Aan de binnenkant veel minder. Bij een uitzonderlijk hoge luchtvochtigheid, zoals in een badkamer na het douchen, kan nog kort een waas ontstaan. Condens aan de buitenkant op koele ochtenden is onschuldig en trekt vanzelf weg.

Mag ik enkel glas vervangen in een monument?

Vaak wel, maar dat hangt af van de status van het pand en van de gemeente. Soms is een omgevingsvergunning nodig, dus overleg vooraf met de gemeente. Een glasmonster of proefplaatsing helpt gemeente en welstand om het effect te beoordelen.